Mapa strony

Aktywnie, społecznie, lokalnie w czasie pandemii

Data opublikowania: 7 sierpnia 2020

Autor:
Anna Weksej

Jak bezpiecznie i aktywnie funkcjonować w rzeczywistości pandemii? Jak sprawić, żeby fizyczna izolacja łączyła się z solidarnością społeczną? Odpowiedzi na te pytania szukają lokalni społecznicy z małych miast i wsi, inicjując oddolne inicjatywy w ramach programu „Działaj Lokalnie” Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności. Motywem wiodącym podejmowanych działań jest wzajemne wsparcie w czasach kryzysu. 

Emil Snużka zaczął przygodę z trzecim sektorem w 2013 roku. Cztery lata później razem z grupą społeczników – miłośników rowerów założył Fundację Ecorower. Wspólnie zachęcają mieszkańców Głowna do wyciągania rowerów z piwnic i komórek, promują turystykę rowerową, organizują wydarzenia edukacyjne i kulturalne, prowadzą warsztaty dla młodzieży.

Epidemia COVID-19 spowodowała, że Fundacja musiała znaleźć nowe sposoby działania. Pojawiły się pytania: jak zachęcić ludzi do wyjścia z domu, uprawiania sportu, jednocześnie zachowując zasady bezpieczeństwa? Jak budować społeczność, kiedy zbyt bliski kontakt wiąże się z zagrożeniem?

Rozwiązaniem okazało się kino plenerowe, w którym pierwszeństwo do skorzystania z leżaków mają rowerzyści. Nie tylko zachęca to do udania się na seans rowerem, ale też, w niewymuszony sposób, stwarza dystans społeczny, gdy rowerzyści ustawią pojazdy obok swoich leżaków. Zamiast reklam, przed filmem widownia będzie mogła wysłuchać prezentacji o zdrowym stylu życia i naturalnych metodach zwiększania odporności organizmu. Na realizację swojego projektu zatytułowanego „Rowerowe Głowno” Fundacja otrzymała od Ośrodka Działaj Lokalnie – Stowarzyszenia LGD „Polcentrum” minigrant w ramach programu „Działaj Lokalnie 2020”.

Ten pomysł nie powstał z dnia na dzień, ale kształtował się przez lata działań – podkreśla Emil Snużka. Wcześniej Fundacja Ecorower organizowała mniejsze wydarzenia, starała się o granty, dzięki czemu mogła zdobyć niezbędny sprzęt i doświadczenie. – Według mnie, w działaniach społecznych ważne jest, by lokować środki w czymś trwałym. Nie musi to być koniecznie coś rzeczowego, może to być na przykład logo czy film: coś, co można w przyszłości wykorzystać i na czym będzie można budować coś dalej.

Równie ważni są ludzie, którzy chcą działać, pokazywać swoją postawą, że da się coś zmienić – dodaje Emil Snużka. Widać to w działaniach Fundacji: siłą „Rowerowego Głowna” są nie tylko stali członkowie organizacji, ale też wolontariusze. To oni pomagają organizować pokazy, będą dbać o bezpieczeństwo, dostarczać uczestnikom maseczki i środki do dezynfekcji. Seanse planowane są na sierpień 2020 roku.

Przyszłość w Przysiersku

O roli zaangażowanych, chętnych do działania w czasie kryzysu osób mówi też Edyta Szymczak, współorganizatorka projektu „Akademia Przyszłości 2.0”, realizowanego przez Ochotniczą Straż Pożarną w Przysiersku. Projekt został dofinansowany przez Ośrodek Działaj Lokalnie – Stowarzyszenie Wspierania Rozwoju Gospodarczego Ziemi Świeckiej „Inkubator Przedsiębiorczości” w ramach programu „Działaj Lokalnie 2020”. 

Wszyscy dają od siebie to, co mają: ktoś kogoś zna chętnego do pomocy, ktoś ma maszynę [do szycia], ktoś ma czas, ktoś może upiec ciasto. Od jednej osoby rozchodzi się sieć ludzi, którzy się wzajemnie wspierają – opowiada Edyta Szymczak o działaniach w Przysiersku. – Na samym początku epidemii, gdy okazało się, że jest duże zapotrzebowanie na maseczki, panie mieszkające w Przysiersku same się zorganizowały i uszyły mnóstwo maseczek, z których później mieszkańcy mogli korzystać za darmo.

„Akademia Przyszłości 2.0”, podobnie jak projekt Fundacji Ecorower, jest związany wcześniejszymi działaniami i doświadczeniami lokalnych społeczników. W 2019 roku, również w ramach programu „Działaj Lokalnie” w Przysiersku, OSP zorganizowała cykl zajęć plastycznych, muzycznych i sportowych dla dzieci, a także zajęcia z zakresu bezpieczeństwa.

Ten projekt jest bardzo podobny do zeszłorocznego, teraz po prostu działamy częściowo online – mówi Edyta Szymczak.

Ze względów bezpieczeństwa epidemiologicznego zajęcia prowadzone są w mniejszej grupie dzieci, aby zachować odpowiedni dystans między uczestnikami. Jednocześnie zajęcia są nagrywane i dostępne na platformie Youtube. Część zajęć się już odbyła i jest dostępna w Internecie; planowane i przygotowywane są kolejne.

Gdyby nie dzieci, czyli nasi najmłodsi wolontariusze, które przychodzą i są bardzo chętne do pomocy to pewnie byłoby trudno zrealizować nasz projekt. Prowadzenie zajęć do kamery, bez interakcji z odbiorcami nie jest łatwe – opowiada Edyta Szymczak. – Początki były trudne dla nas, prowadzących zajęcia, oraz dla dzieci. Na szczęście z każdym kolejnym nagraniem było łatwiej, weselej. Dla dzieci to była ogromna radość, ponieważ wiedziały że ich koleżanki i koledzy będą mogli oglądać te zajęcia, będą mieli szansę brać udział razem z nami.

Dodatkowo, organizatorzy projektu przygotowali paczki z materiałami plastycznymi dla dzieci biorących udział w zajęciach zdalnie. Dzięki temu z zajęć będą mogły skorzystać również te osoby, które nie mają możliwości zakupu potrzebnych materiałów.

Drugą częścią „Akademii Przyszłości 2.0” jest wsparcie seniorów – grupy najbardziej zagrożonej izolacją i samotnością w obecnej sytuacji. Młodzi wolontariusze z Przysierska będą odwiedzać potrzebujące osoby, spędzać z nimi czas. Pomogą też w zakupach czy drobnych porządkach, oczywiście z zachowaniem zasad bezpieczeństwa epidemiologicznego.

Odnowa mebli i kontaktów

Jako Spółdzielnia Socjalna Jachtdruk wpadliśmy na pomysł, żeby zorganizować warsztaty tapicerowania: po prostu okazało się, że mamy dużo starszych mebli do renowacji – opowiada Kasia Oniszczuk. – Chcemy pokazać ludziom, że umowa o pracę w biurze czy na innym stanowisku nie musi być jedynym źródłem zarobku. Że mogą wykorzystywać swoje umiejętności artystyczne, manualne. Że można coś samemu zrobić, stworzyć, naprawić. Żeby nie bać się tego i nie poddawać się po pierwszej porażce – dodaje.

Działająca w Giżycku Spółdzielnia Socjalna Jachtdruk na co dzień zajmuje się czarterem jachtów oraz dzierżawą urządzeń drukujących. Organizacja warsztatów tapicerowania, połączonych ze szkoleniem z zakresu przedsiębiorczości, choć jest czymś nowym dla członków Spółdzielni, mocno opiera się na doświadczeniach Spółdzielni z zakresu przedsiębiorczości społecznej. Wraz z Kasią Oniszczuk, organizatorami projektu „Warsztaty tapicerowania sposobem na przedsiębiorczość społeczną” są Jolanta Kamińska i Paweł Kowal. Projekt został dofinansowany w ramach „Działaj Lokalnie 2020” przez Ośrodek Działaj Lokalnie – Lokalną Grupę Działania „Brama na bagna”.

Projekt opiera się na spotkaniach na żywo, dlatego trudnością było pokonanie blokady przed kontaktem z innymi ludźmi.

Rozmawialiśmy, zachęcaliśmy, mówiliśmy, że jesteśmy przygotowani na postępowanie zgodnie z zaleceniami [bezpieczeństwa epidemiologicznego]. To sprawiło, że ludzie zaczęli się interesować, działać, rozmawiać o materiałach, o zdolnościach – i pierwsze lody zostały przełamane – opowiada Kasia Oniszczuk. – Taka aktywność społeczna, spotkanie się z ludźmi, może też być atrakcyjne po długim okresie siedzenia w domu.

Do tej pory odbyły się zajęcia teoretyczne w ramach projektu, zajęcia praktyczne planowane są na sierpień. Dodatkowo, biorąc pod uwagę wagę kompetencji cyfrowych w obecnej rzeczywistości, Spółdzielnia zorganizowała warsztaty z wykorzystywania narzędzi internetowych. – Ludzie zaczęli odkrywać w sobie różne talenty, zaczęły się też rodzić nowe pomysły. Internet jest dużym źródłem, z którego mogą czerpać, uczyć się – dodaje Kasia Oniszczuk.

Osobno, ale razem?

Pandemia pokazuje, jak ważne jest przygotowanie osobowościowe, kapitał społeczny, umiejętność współpracy opartej na empatii. Osoby twórcze, pracujące nad swoim rozwojem, budujące sieć głębokich relacji, potrafią sensownie przezwyciężyć strach i konstruktywnie odpowiedzieć na zagrożenie. Przykłady społecznego zaangażowania w czasie epidemii pokazują, jak ważne jest wspieranie rozwoju konstruktywnych liderów, animatorów w spokojnych czasach. Dzięki nim i stworzonym przez nich środowiskom zagrożenie paradoksalnie staje się bodźcem do jeszcze ciekawszej, twórczej działalności. Serce rośnie! – komentuje Jac Jakubowski, prezes Fundacji TROP. 

Co jest istotne w obecnym czasie według lokalnych społeczników?

Zdrowie psychiczne jest teraz najważniejsze – nasze, naszych wolontariuszy oraz uczestników i ich rodzin. Różnie przeżywamy okres pandemii. Udział w projekcie to dla nas wszystkich nowe doświadczenie. Akademia Przyszłości 2.0 to szansa na powrót do normalności sprzed pandemii. Możemy się spotkać, porozmawiać, przez chwilę zapomnieć o strachu. Mamy szansę na rozwijanie się w takiej ludzkiej, społecznej płaszczyźnie – Edyta Szymczak.

Na pewno ten okres sprzyja przemyśleniom: jakie są przyczyny tej pandemii? jak świat funkcjonuje? Zastanowieniu się nad tym, jak budować przyszłość, żeby była w niej perspektywa ocalenia naszej planety? Co jest ważne w naszym życiu, co można zmienić, żeby świat stał się lepszy? I jak zadbać w tym wszystkim o siebie? – Emil Snużka.

Warto wykorzystywać swoją kreatywność, spotykać się i rozmawiać z sąsiadami, z osobami z bliskiego otoczenia. Ludzie nie zdają sobie sprawy, jak takie spotkania towarzyskie pobudzają kreatywne myślenie. Co człowiek, to pomysł – można razem stworzyć coś pięknego – Kasia Oniszczuk.

Więcej o projektach realizowanych w ramach programu „Działaj Lokalnie” na dzialajlokalnie.plfacebook.com/DzialajLokalnie.

***

„Działaj Lokalnie” jest programem Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności, realizowanym przez Akademię Rozwoju Filantropii w Polsce we współpracy z siecią 77 Ośrodków Działaj Lokalnie, który ma na celu aktywizowanie lokalnych społeczności wokół różnych celów o charakterze dobra wspólnego poprzez wspieranie projektów obywatelskich.

W ramach programu przez 20 lat wsparto już ponad 11,5 tysiąca lokalnych projektów. Ich odbiorcami było ponad 4 miliony uczestników, a w realizację zaangażowanych było prawie 230 tysięcy wolontariuszy. Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności na realizację programu przekazała ponad 50 mln złotych, a łączna wartość zrealizowanych projektów wyniosła ponad 95 mln zł.

W związku z wybuchem pandemii, wszystkie środki w ramach lokalnego konkursu 2020 (ponad 3 miliony złotych) przekierowane zostały inicjatywy przeciwdziałające jej negatywnym skutkom. Wsparcie uzyskały także Ośrodki Działaj Lokalnie w ramach specjalnego funduszu utworzonego w Programie, a także w ramach uruchomionego przez Polsko-Amerykańską Fundację Wolności w marcu 2020 „Funduszu Pomocowy dla Organizacji Pozarządowych oraz Inicjatyw Obywatelskich 2020”.